ექსპერტის აზრით, საბანკო სექტორში მიმდინარე რეფორმა 10-15 წლის ტენდენციებს განსაზღვრავს

ეკონომიკურ რეფორმებსა და საბანკო კანონმდებლობაში ცვლილებებზე „პირველი“ გთავაზობთ ინტერვიუს საქართველოს ბანკების ასოციაციის დირექტორთან, „ბაზელი 3“-ის ჯგუფის ხელმძღვანელთან, პროფესორ გიორგი ცუცქირიძესთან.

პირWელი: ეროვნული ბანკი აპირებს ახალი მიდგომების დანერგვას კომერციული ბანკებისთვის კაპიტალის ადეკვატურობის მოთხოვნებთან დაკავშირებით, რომლებიც კაპიტალის ბუფერების განსაზღვრასა და დანერგვის საკითხებს მოიცავს, ექსპერტების ნაწილის აზრით, ამან შეიძლება საბანკო კაპიტალი და, შესაბამისად, კრედიტებიც გააძვიროს. 


გიორგი ცუცქირიძე: დღეს საბანკო სექტორში მიმდინარეობს უმნიშვნელოვანესი რეფორმა, რაც უახლოესი 10-15 წლის ტენდენციებს განსაზღვრავს და რომელიც რისკების მიტიგაციას, საკრედიტო რესურსებზე ხელმისაწვდომობის ზრდასა და ვადიანობის დაგრძელების ამოცანას ემსახურება, რაც, საბოლოო ჯამში, ეკონომიკის სწრაფი ზრდის ბაზისურ ელემენტად უნდა იქცეს. ზოგადად, ეს რეფორმა რამდენიმე ბაზისურ მიმართულებად შეიძლება ჩამოვაყალიბოთ: ბაზელი 3-ის მეტრიკაზე გადასვლა, მოქმედი კანონმდებლობის კონსოლიდირებული ზედამხედველობის პრინციპებზე გადასვლა (საბანკო ჯგუფის მცნების შემოღება, რომელიც უკავშირდება ეგრეთ წოდებულ, კონსოლიდირებულ ზედამხედველობასთან დაკავშირებული პრინციპების დანერგვას), მომხმარებელთა უფლებების დაცვის ახალი ინსტრუქციის შემოღება, არასაბანკო საკრედიტო დაწესებულებებისთვის ზედამხედველობის მოთხოვნების დაწესება და, რაც მთავარია, ლარიზაციის სტრატეგიაზე გადასვლა.


აღსანიშნავია, რომ საბანკო სექტორში მიმდინარე რეფორმა, რომელიც 2 წლის წინათ დაიწყო, თავსებადია საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და მსოფლიო ბანკის 2014 წლის ერთობლივი მისიის ფარგლებში განხორციელებული „ფინანსური სექტორის შეფასების პროგრამის“ (FSAP) რეკომენდაციებისა და საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შეთანხმებით განსაზღვრულ დირექტივებთან. ზოგადად, თუ პილარ 1 ითვალისწინებს კაპიტალის საბაზისო მოთხოვნებს, პილარ 2-ში გაითვალისწინება ყველა ის რისკი, რომელიც პირველ პილარში ან საერთოდ არ მოხვდა, ან არასაკმარისად არის გათვალისწინებული.


ნიშანდობლივია, რომ რეფორმა მიმდინარეობს საბანკო სექტორთან აქტიური კომუნიკაციის და განხილვის პროცესში და ეფუძნება საზედამხედველო განხილვისა და შეფასების პროცესს, რომლის შედეგად განისაზღვრება ცალკეული ბანკის წინაშე არსებულ რისკებზე მორგებული მინიმალური კაპიტალის დამატებითი მოთხოვნა და რაც ძალზე მნიშვნელოვანია, რადგან ვალდებულებებისა და საკრედიტო პორტფელის სიდიდე და მათი ხარისხი, სისტემური და შედარებით მცირე კაპიტალის მქონე ბანკებისთვის ხშირად განსხვავებულ მიდგომებს საჭიროებს.


თვალსაჩინოებისათვის აღვნიშნავ, რომ დღეს არსებული დაანგარიშებით საზედამხედველო კაპიტალის კოეფიციენტი, პირველადი და მეორადი კაპიტალის მიხედვით (Tier1+Tier2) არის 10.5% (კონსერვაციის ბუფერი დღეს მოქმედი ჩარჩოს მიხედვით ძირითადი პირველადი კაპიტალის მოთხოვნებშია ინტეგრირებული და მოხდება მისი გამოცალკევება). ხოლო ბაზელი 3-ის მიხევით იქნება 8%, ოღონდ დაემატება 3 ძირითადი ბუფერი: სისტემურობის ბუფერი 0-2.5%, კონსერვაციის ბუფერი - 2.5%, კონტრციკლური ბუფერი - 0-2.5%. გარდა ამისა, როგორც აღვნიშნე, პილარ 2-ის ფარგლებში დამატებით შემოდის არაჰეჯირებული სავალუტო საკრედიტო რისკის ბუფერი, კონცენტრაციის ბუფერი (თუ რისკის პოზიცია დეფოლტშია და დამატებითი კაპიტალი მოეთხოვება, იქვითება, რათა არ მოხდეს ერთი და იგივე რისკზე კაპიტალის ორჯერ მოთხოვნა), სტრეს ტესტების ბუფერი, რომელიც განსაზღვრულია ბანკის დეფოლტისგან დასაცავად და წმინდა GRAPE (რისკის შეფასების საერთო პროგრამის) ბუფერი, რომელიც განისაზღვრება საზედამხედველო პროცესის შედეგად და  წარმოადგენს პილარ 2-ის დანამატის ნაწილს იმ შემთხვევაში, თუ რომელიმე მატერიალური რისკი ვერ მოხვდა ზემოაღნიშნულ ბუფერებში.


ჩვენი აზრით, ბაზელის მეტრიკაზე გადასვლა და, რაც არანაკლებ მნიშვნელოვანია, ბაზელთან თავსებადი საზედამხედველო ბუფერების შექმნა მოითხოვს იმ სახის დამატებითი ბუფერების შექმნას, რომლებიც, ერთი მხრივ, მიმართული იქნება რისკების შემდგომი მიტიგაციისაკენ და მეორე მხრივ ლარიზაციის ხელშემწყობი სტრატეგიისკენ (მაგ. არაჰეჯირებული სავალუტო საკრედიტო რისკის ბუფერი), რასაც ასევე აქვს ძალზე დიდ მნიშვნელობა, რადგან ლარიზაციის მთავარი ამოცანა არა უბრალოდ საკრედიტო პორტფელის ლარში ზრდაა, არამედ ბანკებს გაუჩნდეთ შესაძლებლობა გრძელვადიანი სალარე რესურსებით მოახდინონ ბიზნეს დაკრედიტების სტიმულირება, პირველ რიგში მცირე და საშუალო ბიზნესის მხარდაჭერის კუთხით. თავის მხრივ, შედარებით გრძელვადიან და იაფ სალარე რესურსებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდა პირდაპირ აისახება ეკონომიკის ზრდაზე.


როგორც აღვნიშნე, ამ კუთხით აქტიური კონსულტირების პოლიტიკა მიმდინარეობს ეროვნულ ბანკთან, რათა ბაზელი 3-ის ახალ მეტრიკაზე გადასვლა იყოს მაქსიმალურად რბილი, და დროში იმდენად თავსებადი, რომ აღნიშნულმა ცვლილებებმა საერთო ჯამში არ გააძვიროს საბანკო კაპიტალის ღირებულება და ხელი შეუწყოს ინვესტიციების თავსებად შემოდინებას საბანკო სექტორში, რასაც მომავალი წლების ფინანსური სტაბილიზაციის კუთხით მნიშვნელოვანი დატვირთვა ექნება.


პირWელი: ეროვნული ბანკი ახალი მიდგომების დანერგვას აპირებს მოსახლეობის ჭარბვალიანობის შესამცირებლად, რაც, ზოგიერთი კვლევის მიხედვით, განკარგვადი შემოსავლის 65%-საც კი აღემატება და სერიოზულ სოციალურ რისკებს შეიცავს, და რაც სავალუტო ფონდის მოხსენებებშიც არის აღნიშნული. როგორ იმოქმედებს ეს შეზღუდვები საბანკო სექტორზე?


გიორგი ცუცქირიძე: მიმაჩნია, რომ ჭარბვალიანობა მართლა შეიძლება იქცეს სერიოზულ სოციალურ პრობლემად და არამხოლოდ სოციალურ, რადგან, თუ განკარგვადი შემოსავლის მნიშვნელოვანი ნაწილი საბანკო სესხების მომსახურებაზე წავა, ის ნეგატიურად აისახება შიდა მოხმარებაზე და, შესაბამისად, ეკონომიკურ ზრდაზე. თუმცა, სამართლიანობა მოითხოვს აღინიშნოს, რომ საბანკო სექტორი უკვე გადადის სესხისა და წმინდა შემოსავლის პრინციპზე, ბანკები სესხის გაცემისას, გარდა სალომბრდე სესხებისა, ფიზიკური პირის განკარგვადი შემოსავლის მიხედვით ახდენენ, ხოლო საკრედიტო ისტორიას საკრედიტო ბიუროს მონაცემთა ბაზაში ამოწმებენ: რამდენი სესხი აქვს აღებული, რა მოცულობისაა არსებული საკრედიტო დავალიანება, როგორია ვადაგადაცილებები, არის თუ არა პრობლემურ მსესხებელთა სიაში, როგორია მისი საკრედიტო ქულა და ა.შ.


მაგრამ პრობლემა ისაა, რომ ამ მონაცემებში არ არის ასახული კერძო პირებისგან, იგივე „კერძო იპოთეკარებისგან“ აღებული სესხები და, ზოგადად, ჭარბვალიანობის გამომწვევი ფაქტორი დიდწილად სწორედ ეს არის. რაც შეეხება ახალ წესს, ის  "კომერციული ბანკების მიერ აქტივების კლასიფიკაციისა და შესაძლო დანაკარგების რეზერვების შექმნისა და გამოყენების წესშია" უკვე ასახული. კერძოდ, ფიზიკურ პირებზე გაცემული და სტანდარტულად კლასიფიცირებული სესხებისათვის, განისაზღვრა "სესხის მომსახურებისა" და "სესხის უზრუნველყოფის" კოეფიციენტების მინიმალური მოთხოვნები. განახლებული წესით განსაზღვრული ლიმიტების დარღვევის შემთხვევაში მკვეთრად გაიზრდება საზედამხედველო ტვირთი კომერციული ბანკებისთვის კაპიტალის ადეკვატურობის მოთხოვნების კუთხით. კერძოდ, ბანკებს მოუწევთ თითოეული ამ სახის სესხის რეკლასიფიცირება  სტანდარტულიდან არასტანდარტულში, რაც დამატებით სესხების შესაძლო დანაკარგებზე რეზერვების შექმნას მოითხოვს.


აღნიშნული მიდგომა, არა იმდენად კომერციული ბანკებისთვის, არამედ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებისთვის იქნება მნიშვნელოვანი, რაც შეამცირებს შემოსავლის დადასტურების გარეშე საცალო სესხების გაცემის მოტივაციას და შესაბამისად, გააუმჯობესებს კომერციული ბანკების და მისო-ების საკრედიტო პორტფელების ხარისხს და კიდევ უფრო მეტად წაახალისებს სოციალური პასუხისმგებლობის მქონე საკრედიტო ურთიერთობებს. 


აქვე მსურს აღვნიშნო, რომ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებს სერიოზული მუშაობა მართებთ რისკების მართვის კუთხით, როგორც სარეიტინგო სისტემებზე აგებული რისკ-მოდელების, ასევე, ზოგადად, ბიზნეს მოდელის შემუშავების კუთხით.


პირWელი: ბაზელი 3-ის ახალ მეტრიკაზე გადასვლა ლარიზაციის დაწყებული პროცესის გაძლიერებას და მის შეუქცევადობას რამდენად შეუწყობს  ხელს?


გიორგი ცუცქირიძე: როგორც უკვე აღვნიშნე, შემოდის დამატებითი ბუფერის სახით, არაჰეჯირებული სავალუტო საკრედიტო რისკის ბუფერი, რომელიც მაკროპრუდენციულ ბუფერს წარმოადგენს როგორც რისკების თვალსაზრისით, ასევე ლარიზაციის პროცესის წამახალისებელ ინსტრუმენტადაც უნდა განვიხილოთ.


დამატებით, უცხოური ვალუტით ლიკვიდობის რისკის შესამცირებლად და ვალდებულებების ვადიანობის დაგრძელების წახალისებისთვის, იგეგმება ბანკების მიერ გამოშვებული გრძელვადიანი სადეპოზიტო სერტიფიკატებისთვის მინიმალურ სარეზერვო მოთხოვნებში გარკვეული შეღავათების დაწესება. აღნიშნული სადეპოზიტო სერტიფიკატები გამოუთხოვადი ხასიათისაა, რამაც ფინანსური სტრესის დროს უნდა შეამციროს ვალდებულებების მყისიერი გადინება, რაც, თუნდაც, 2008 წლის კრიზისის დროს ვნახეთ.


მიმაჩნია, რომ ბაზელ 3-ის ჩარჩოზე დაფუძნებული კაპიტალის ადეკვატურობის მოთხოვნების დებულების ძირითადი ცვლილება ასევე უკავშირდება საცალო მოთხოვნების კლასში ურთიერთდაკავშირებულ მსესხებელთა ჯგუფის რისკის პოზიციის თანხის ლიმიტის 350,000 ლარიდან 2 მილიონ ლარამდე ზრდას. აღნიშნული ლიმიტის ზრდა კომერციულ ბანკებს საშუალებას მისცემს მიკრო, მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის გაცემული სესხები ჩაირთონ საცალო მოთხოვნების კლასში, რაც აღნიშნულ სესხებზე დაკრედიტების საზედამხედველო ტვირთის შემსუბუქებას ნიშნავს. შესაბამისად, მოცემული ცვლილება ხელს შეუწყობს მიკრო, მცირე და საშუალო სეგმენტის დაფინანსების ხელმისაწვდომობას. კაპიტალის ადეკვატურობის დებულებაში შეტანილი ცვლილებები, ასევე, მოიცავს ფიზიკური პირის მიერ დაფინანსებული ინსტრუმენტების საზედამხედველო კაპიტალში ჩართვის მინიმალურ მოთხოვნებს. კერძოდ, ცვლილებების თანახმად, არსებული მინიმალური მოთხოვნა 250,000 ლარიდან 1 მლნ ლარამდე გაიზარდა. აღნიშნული ცვლილება მომხმარებელთა და ინვესტორთა ინტერესების მაქსიმალურ დაცვას ისახავს მიზნად.


ამასთანავე, გრძელვადიანი ლიკვიდობის რეგულირების გასაუმჯობესებლად, მომდევნო წლიდან იგეგმება წმინდა სტაბილური დაფინანსების კოეფიციენტის (NSFR) შემუშავება. მისი დანერგვის შემდგომ გაუქმდება ლიკვიდობის არსებული მოთხოვნა (მოკლევადიანი ვალდებულებების 30%) და ის მხოლოდ მონიტორინგის მიზნით იქნება გამოყენებული.


სიახლეები მსგავს თემაზე

საბანკო სექტორის ნაწილი იწონებს სავალუტო რისკების დაზღვევისთვის მთავრობის გადადგმულ ნაბიჯს

ვითიბი ბანკის გენერალური დირექტორი არჩილ კონცელიძე აცხადებს, რომ ე.წ. ლარიზაციის გეგმის ბოლომდე მიყვანა ერთგვარი გამარჯვება იქნება. 

საქართველოს პარლამენტმა „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ კანონი მიიღო

„დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ კანონპროექტი, თანმდევ საკანონმდებლო ცვლილებებთან ერთად, საქართველოს პარლამენტმა 21 ივლისს მესამე მოსმენით მიიღო.

ქობულეთში ქურდობის მცდელობის ფაქტზე 1 პირი დააკავეს

შსს-ს აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის ქობულეთის რაიონული სამმართველოს თანამშრომლებმა, სადგომში ან სხვა საცავში უკანონო შეღწევით ჩადენილი ქურდობის მცდელობის ფაქტზე, 1999 წელს დაბადებული თ.ბ. ქობულეთში დააკავეს.

გლოვის დღე ტყიბულში - გარდაცვლილ 3 მეშახტეს დღეს დაკრძალავენ

ტყიბულში, მინდელის სახელობის შახტში გარდაცვლილ 3 მეშახტეს დღეს დაკრძალავენ, ერთის დაკრძალვა კი ხვალ გაიმართება.

ცრუ ჩვენების მიცემის ბრალდებით დაკავებულ არასრულწლოვანს წინასწარი პატიმრობა შეეფარდა

ხორავას ქუჩაზე მოზარდების მკვლელობის საქმეზე, ცრუ ჩვენების მიცემის ბრალდებით დაკავებულ არასრულწლოვან დ.ღ-ს წინასწარი პატიმრობა შეეფარდა.

შსს-ს პოლიციის აკადემიაში უმაღლესი განათლების კომპონენტი უქმდება

დღეს საქართველოს პარლამენტმა მესამე მოსმენით დაამტკიცა ცვლილებები “უმაღლესი განათლების შესახებ” და “პოლიციის შესახებ” საქართველოს კანონებში.

ცრუ ჩვენების მიცემის გამო დაკავებული არასრულწლოვნის საქმეზე სასამართლო რამდენიმე წუთში დაიწყება

ხორავას ქუჩაზე მოზარდებს შორის მომხდარი სისხლიანი გარჩევის საქმეზე, ცრუ ჩვენების მიცემის გამო დაკავებული დ.ღ-ს აღმკვეთ ღონისძიებაზე სასამართლო 12:00 საათზე იმსჯელებს.

ივერთუბნის დასახლებაში აგიაშვილის ქუჩაზე ასფალტის საფარი დაიგო

ჩუღურეთის რაიონში, ივერთუბნის დასახლებაში საგზაო ინფრასტრუქტურის მოწესრიგება დაიწყო. 4800 მ2 ფართობის აგიაშვილის ქუჩაზე ასფალტის ორფენიანი საფარი დაიგო.

კანონიერ ქურდობაში ბრალდებულ მინდია ლავასოღლის 12 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა

სასამართლომ კანონიერ ქურდობაში ბრალდებულ მინდია ლავასოღლის 12 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა.

22 ივლისს Bavaria-ს ლუდის ფესტივალს თელავი უმასპინძლებს

კახეთი Bavaria-ს ლუდის ფესტივალის მასპინძელია. 22 ივლისს თელავში Bavaria-ს ლუდის, რიგით მეოთხე ფესტივალი გაიმართება, სადაც სიურპრიზის სახით Bavaria-ს სამშობლოში მოგზაურობა გათამაშდება.

"ერთიანი აგროპროექტის" ფარგლებში ბაღდათის რაიონში ფერმერმა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკა შეიძინა

"ერთიანი აგროპროექტის" ფარგლებში, "აგროწარმოების ხელშეწყობის პროგრამის" ბენეფიციარმა გოჩა ივანეიშვილმა, სოფელ ჭინჭარაულში 1.25 ჰა მიწის ფართობზე მარწყვის ბაღი გააშენა და სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკა შეიძინა.

იგოეთთან ტრაილერი მიკროავტობუსს შეეჯახა - არის მსხვერპლი

თბილისი–სენაკი–ლესელიძის საავტომობილო გზის 55 კმ-ზე, ცენტრალური ავტობანის, იგოეთის მონაკვეთთან დღეს დილით, ავარია მოხდა. ერთმანეთს მიკროავტობუსი და ტრაილერი შეეჯახა.

შსს-მ საქართველოში დიდი ოდენობით ნარკოტიკული საშუალების უკანონოდ შემოტანის ფაქტი აღკვეთა

შინაგან საქმეთა სამინისტრომ საქართველოში დიდი ოდენობით ნარკოტიკული საშუალების უკანონოდ შემოტანის ფაქტი აღკვეთა.

პარლამენტთან დაკავშირებული ყველა საჯარო ინფორმაცია ადვილად ხელმისაწვდომი გახდა  

საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური ვებპორტალის კანონმდებლობის გვერდს ახალი აპლიკაცია - "საინფორმაციო სისტემა" (https://info.parliament.ge/ beta/) დაემატა, რომელიც ხელმისაწვდომს ხდის საჯარო ინფორმაციას. 

ბორჯომში, ავარიას 26 წლის კაცის სიცოცხლე ემსხვერპლა

ბორჯომ-ბაკურიანის დამაკავშირებელ საავტომობილო გზაზე ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად 26 წლის მამაკაცი გარდაიცვალა.

მამუკა მდინარაძე: ნებისმიერი ადამიანი, ვინც ფიქრობს არჩევნებზე, დარწმუნებულია, რომ „ოცნების“ კონკურენტი არ შეიძლება რომელიმე კანდიდატი იყოს

ფრაქცია „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარე მამუკა მდინარაძე მიიჩნევს, რომ მისი პარტიის მიერ დასახელებულ კანდიდატს კონკურენტი არ ეყოლება და სჯერა, საზოგადოებაც  ასე ფიქრობს:

მარგველაშვილი: არიან ადამიანები ქართულ პოლიტიკაში, არა მარტო ხელისუფლებაში, ოპოზიციაშიც, ვინც კარიერას პრეზიდენტის კრიტიკაზე აკეთებენ

საქართველოს პრეზიდენტი გიორგი მარგველაშვილი მიიჩნევს, რომ გარკვეული პოლიტიკოსები  საკუთარ პოლიტიკურ კარიერას მისი კრიტიკით იქმნიან:

გიორგი მარგველაშვილი: ვეხმარები "ქართულ ოცნებას", რომ ძალიან სუსტი კანდიდატი არ დააყენოს, არამედ ისეთი, რომელიც დამიპირისპირდება

საქართველოს პრეზიდენტის გიორგი მარგველაშვილის განცხადებით, ის „ქართულ ოცნებას“ ეხმარება იმაში, რომ სუსტი საპრეზიდენტო კანდიდატი არ დაასახელოს, არამედ წარმოადგინოს ისეთი, რომელიც შეძლებს, მას დაუპირისპირდეს:

დიმიტრი გაბუნია: ინსინუაციები იმაზე, რომ დიმიტრი ქუმსიშვილის მიმართ საისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობა დადგეს, სრული ჭორი და სიცრუეა

ეკონომიკის ყოფილი მინისტრის დიმიტრი ქუმსიშვილის ადვოკატის  დიმიტრი გაბუნიას განცხადებით, გამოძიება ქუმსიილის მინისტრობის პერიოდს ეხება, თუმცა პირადად მის საქმიანობას არ უკავშირდება:

პროკურორი: დადგება ყველა იმ პირის პასუხისმგებლობის საკითხი, რომლის ბრალეულობაც გამოიკვეთება და არ აქვს მნიშვნელობა, რა თანამდებპობა ეკავა მას

პროკურორ კოკა კაციტაძის განცხადებით, გამოძიების ინტერესის საგანს წარმოადგენს დიმიტრი ქუმსიშვილის მინისტრობის პერიოდში განხორციელებულ პროექტებში გამოვლენილი დიდი ოდენობით საბიუჯეტო თანხების მითვისერბა გაფლანგვის ფაქტები.

დავით ზალკალიანი: პირველი ვიზიტის ადგილად ბრიუსელის არჩევა ადასტურებს, რომ საქართველო  ევროპული და ევროატლანტიკური კურსის ერთგულია  

საგარეო საქმეთა მინისტრმა დავით ზალკალიანმა პრემიერ-მინისტრის ბრიუსელში პირველი ოფიციალური ვიზიტ შეაფასა.

დავით ზალკალიანი: გერმანიის მიერ საქართველოს უსაფრთხო ქვეყნად გამოცხადება საქართველოში გატარებული რეფორმების აღიარებაა 

საგარეო საქმეთა მინისტრი დავით ზალკალიანი მიესალმება  გერმანიის მთავრობის  გადაწყვეტილებას საქართველოს უსაფრთხო ქვეყნების სიაში შეყვანასთან დაკავშირებით: