ექსპერტის აზრით, საბანკო სექტორში მიმდინარე რეფორმა 10-15 წლის ტენდენციებს განსაზღვრავს

ეკონომიკურ რეფორმებსა და საბანკო კანონმდებლობაში ცვლილებებზე „პირველი“ გთავაზობთ ინტერვიუს საქართველოს ბანკების ასოციაციის დირექტორთან, „ბაზელი 3“-ის ჯგუფის ხელმძღვანელთან, პროფესორ გიორგი ცუცქირიძესთან.

პირWელი: ეროვნული ბანკი აპირებს ახალი მიდგომების დანერგვას კომერციული ბანკებისთვის კაპიტალის ადეკვატურობის მოთხოვნებთან დაკავშირებით, რომლებიც კაპიტალის ბუფერების განსაზღვრასა და დანერგვის საკითხებს მოიცავს, ექსპერტების ნაწილის აზრით, ამან შეიძლება საბანკო კაპიტალი და, შესაბამისად, კრედიტებიც გააძვიროს. 


გიორგი ცუცქირიძე: დღეს საბანკო სექტორში მიმდინარეობს უმნიშვნელოვანესი რეფორმა, რაც უახლოესი 10-15 წლის ტენდენციებს განსაზღვრავს და რომელიც რისკების მიტიგაციას, საკრედიტო რესურსებზე ხელმისაწვდომობის ზრდასა და ვადიანობის დაგრძელების ამოცანას ემსახურება, რაც, საბოლოო ჯამში, ეკონომიკის სწრაფი ზრდის ბაზისურ ელემენტად უნდა იქცეს. ზოგადად, ეს რეფორმა რამდენიმე ბაზისურ მიმართულებად შეიძლება ჩამოვაყალიბოთ: ბაზელი 3-ის მეტრიკაზე გადასვლა, მოქმედი კანონმდებლობის კონსოლიდირებული ზედამხედველობის პრინციპებზე გადასვლა (საბანკო ჯგუფის მცნების შემოღება, რომელიც უკავშირდება ეგრეთ წოდებულ, კონსოლიდირებულ ზედამხედველობასთან დაკავშირებული პრინციპების დანერგვას), მომხმარებელთა უფლებების დაცვის ახალი ინსტრუქციის შემოღება, არასაბანკო საკრედიტო დაწესებულებებისთვის ზედამხედველობის მოთხოვნების დაწესება და, რაც მთავარია, ლარიზაციის სტრატეგიაზე გადასვლა.


აღსანიშნავია, რომ საბანკო სექტორში მიმდინარე რეფორმა, რომელიც 2 წლის წინათ დაიწყო, თავსებადია საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და მსოფლიო ბანკის 2014 წლის ერთობლივი მისიის ფარგლებში განხორციელებული „ფინანსური სექტორის შეფასების პროგრამის“ (FSAP) რეკომენდაციებისა და საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შეთანხმებით განსაზღვრულ დირექტივებთან. ზოგადად, თუ პილარ 1 ითვალისწინებს კაპიტალის საბაზისო მოთხოვნებს, პილარ 2-ში გაითვალისწინება ყველა ის რისკი, რომელიც პირველ პილარში ან საერთოდ არ მოხვდა, ან არასაკმარისად არის გათვალისწინებული.


ნიშანდობლივია, რომ რეფორმა მიმდინარეობს საბანკო სექტორთან აქტიური კომუნიკაციის და განხილვის პროცესში და ეფუძნება საზედამხედველო განხილვისა და შეფასების პროცესს, რომლის შედეგად განისაზღვრება ცალკეული ბანკის წინაშე არსებულ რისკებზე მორგებული მინიმალური კაპიტალის დამატებითი მოთხოვნა და რაც ძალზე მნიშვნელოვანია, რადგან ვალდებულებებისა და საკრედიტო პორტფელის სიდიდე და მათი ხარისხი, სისტემური და შედარებით მცირე კაპიტალის მქონე ბანკებისთვის ხშირად განსხვავებულ მიდგომებს საჭიროებს.


თვალსაჩინოებისათვის აღვნიშნავ, რომ დღეს არსებული დაანგარიშებით საზედამხედველო კაპიტალის კოეფიციენტი, პირველადი და მეორადი კაპიტალის მიხედვით (Tier1+Tier2) არის 10.5% (კონსერვაციის ბუფერი დღეს მოქმედი ჩარჩოს მიხედვით ძირითადი პირველადი კაპიტალის მოთხოვნებშია ინტეგრირებული და მოხდება მისი გამოცალკევება). ხოლო ბაზელი 3-ის მიხევით იქნება 8%, ოღონდ დაემატება 3 ძირითადი ბუფერი: სისტემურობის ბუფერი 0-2.5%, კონსერვაციის ბუფერი - 2.5%, კონტრციკლური ბუფერი - 0-2.5%. გარდა ამისა, როგორც აღვნიშნე, პილარ 2-ის ფარგლებში დამატებით შემოდის არაჰეჯირებული სავალუტო საკრედიტო რისკის ბუფერი, კონცენტრაციის ბუფერი (თუ რისკის პოზიცია დეფოლტშია და დამატებითი კაპიტალი მოეთხოვება, იქვითება, რათა არ მოხდეს ერთი და იგივე რისკზე კაპიტალის ორჯერ მოთხოვნა), სტრეს ტესტების ბუფერი, რომელიც განსაზღვრულია ბანკის დეფოლტისგან დასაცავად და წმინდა GRAPE (რისკის შეფასების საერთო პროგრამის) ბუფერი, რომელიც განისაზღვრება საზედამხედველო პროცესის შედეგად და  წარმოადგენს პილარ 2-ის დანამატის ნაწილს იმ შემთხვევაში, თუ რომელიმე მატერიალური რისკი ვერ მოხვდა ზემოაღნიშნულ ბუფერებში.


ჩვენი აზრით, ბაზელის მეტრიკაზე გადასვლა და, რაც არანაკლებ მნიშვნელოვანია, ბაზელთან თავსებადი საზედამხედველო ბუფერების შექმნა მოითხოვს იმ სახის დამატებითი ბუფერების შექმნას, რომლებიც, ერთი მხრივ, მიმართული იქნება რისკების შემდგომი მიტიგაციისაკენ და მეორე მხრივ ლარიზაციის ხელშემწყობი სტრატეგიისკენ (მაგ. არაჰეჯირებული სავალუტო საკრედიტო რისკის ბუფერი), რასაც ასევე აქვს ძალზე დიდ მნიშვნელობა, რადგან ლარიზაციის მთავარი ამოცანა არა უბრალოდ საკრედიტო პორტფელის ლარში ზრდაა, არამედ ბანკებს გაუჩნდეთ შესაძლებლობა გრძელვადიანი სალარე რესურსებით მოახდინონ ბიზნეს დაკრედიტების სტიმულირება, პირველ რიგში მცირე და საშუალო ბიზნესის მხარდაჭერის კუთხით. თავის მხრივ, შედარებით გრძელვადიან და იაფ სალარე რესურსებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდა პირდაპირ აისახება ეკონომიკის ზრდაზე.


როგორც აღვნიშნე, ამ კუთხით აქტიური კონსულტირების პოლიტიკა მიმდინარეობს ეროვნულ ბანკთან, რათა ბაზელი 3-ის ახალ მეტრიკაზე გადასვლა იყოს მაქსიმალურად რბილი, და დროში იმდენად თავსებადი, რომ აღნიშნულმა ცვლილებებმა საერთო ჯამში არ გააძვიროს საბანკო კაპიტალის ღირებულება და ხელი შეუწყოს ინვესტიციების თავსებად შემოდინებას საბანკო სექტორში, რასაც მომავალი წლების ფინანსური სტაბილიზაციის კუთხით მნიშვნელოვანი დატვირთვა ექნება.


პირWელი: ეროვნული ბანკი ახალი მიდგომების დანერგვას აპირებს მოსახლეობის ჭარბვალიანობის შესამცირებლად, რაც, ზოგიერთი კვლევის მიხედვით, განკარგვადი შემოსავლის 65%-საც კი აღემატება და სერიოზულ სოციალურ რისკებს შეიცავს, და რაც სავალუტო ფონდის მოხსენებებშიც არის აღნიშნული. როგორ იმოქმედებს ეს შეზღუდვები საბანკო სექტორზე?


გიორგი ცუცქირიძე: მიმაჩნია, რომ ჭარბვალიანობა მართლა შეიძლება იქცეს სერიოზულ სოციალურ პრობლემად და არამხოლოდ სოციალურ, რადგან, თუ განკარგვადი შემოსავლის მნიშვნელოვანი ნაწილი საბანკო სესხების მომსახურებაზე წავა, ის ნეგატიურად აისახება შიდა მოხმარებაზე და, შესაბამისად, ეკონომიკურ ზრდაზე. თუმცა, სამართლიანობა მოითხოვს აღინიშნოს, რომ საბანკო სექტორი უკვე გადადის სესხისა და წმინდა შემოსავლის პრინციპზე, ბანკები სესხის გაცემისას, გარდა სალომბრდე სესხებისა, ფიზიკური პირის განკარგვადი შემოსავლის მიხედვით ახდენენ, ხოლო საკრედიტო ისტორიას საკრედიტო ბიუროს მონაცემთა ბაზაში ამოწმებენ: რამდენი სესხი აქვს აღებული, რა მოცულობისაა არსებული საკრედიტო დავალიანება, როგორია ვადაგადაცილებები, არის თუ არა პრობლემურ მსესხებელთა სიაში, როგორია მისი საკრედიტო ქულა და ა.შ.


მაგრამ პრობლემა ისაა, რომ ამ მონაცემებში არ არის ასახული კერძო პირებისგან, იგივე „კერძო იპოთეკარებისგან“ აღებული სესხები და, ზოგადად, ჭარბვალიანობის გამომწვევი ფაქტორი დიდწილად სწორედ ეს არის. რაც შეეხება ახალ წესს, ის  "კომერციული ბანკების მიერ აქტივების კლასიფიკაციისა და შესაძლო დანაკარგების რეზერვების შექმნისა და გამოყენების წესშია" უკვე ასახული. კერძოდ, ფიზიკურ პირებზე გაცემული და სტანდარტულად კლასიფიცირებული სესხებისათვის, განისაზღვრა "სესხის მომსახურებისა" და "სესხის უზრუნველყოფის" კოეფიციენტების მინიმალური მოთხოვნები. განახლებული წესით განსაზღვრული ლიმიტების დარღვევის შემთხვევაში მკვეთრად გაიზრდება საზედამხედველო ტვირთი კომერციული ბანკებისთვის კაპიტალის ადეკვატურობის მოთხოვნების კუთხით. კერძოდ, ბანკებს მოუწევთ თითოეული ამ სახის სესხის რეკლასიფიცირება  სტანდარტულიდან არასტანდარტულში, რაც დამატებით სესხების შესაძლო დანაკარგებზე რეზერვების შექმნას მოითხოვს.


აღნიშნული მიდგომა, არა იმდენად კომერციული ბანკებისთვის, არამედ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებისთვის იქნება მნიშვნელოვანი, რაც შეამცირებს შემოსავლის დადასტურების გარეშე საცალო სესხების გაცემის მოტივაციას და შესაბამისად, გააუმჯობესებს კომერციული ბანკების და მისო-ების საკრედიტო პორტფელების ხარისხს და კიდევ უფრო მეტად წაახალისებს სოციალური პასუხისმგებლობის მქონე საკრედიტო ურთიერთობებს. 


აქვე მსურს აღვნიშნო, რომ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებს სერიოზული მუშაობა მართებთ რისკების მართვის კუთხით, როგორც სარეიტინგო სისტემებზე აგებული რისკ-მოდელების, ასევე, ზოგადად, ბიზნეს მოდელის შემუშავების კუთხით.


პირWელი: ბაზელი 3-ის ახალ მეტრიკაზე გადასვლა ლარიზაციის დაწყებული პროცესის გაძლიერებას და მის შეუქცევადობას რამდენად შეუწყობს  ხელს?


გიორგი ცუცქირიძე: როგორც უკვე აღვნიშნე, შემოდის დამატებითი ბუფერის სახით, არაჰეჯირებული სავალუტო საკრედიტო რისკის ბუფერი, რომელიც მაკროპრუდენციულ ბუფერს წარმოადგენს როგორც რისკების თვალსაზრისით, ასევე ლარიზაციის პროცესის წამახალისებელ ინსტრუმენტადაც უნდა განვიხილოთ.


დამატებით, უცხოური ვალუტით ლიკვიდობის რისკის შესამცირებლად და ვალდებულებების ვადიანობის დაგრძელების წახალისებისთვის, იგეგმება ბანკების მიერ გამოშვებული გრძელვადიანი სადეპოზიტო სერტიფიკატებისთვის მინიმალურ სარეზერვო მოთხოვნებში გარკვეული შეღავათების დაწესება. აღნიშნული სადეპოზიტო სერტიფიკატები გამოუთხოვადი ხასიათისაა, რამაც ფინანსური სტრესის დროს უნდა შეამციროს ვალდებულებების მყისიერი გადინება, რაც, თუნდაც, 2008 წლის კრიზისის დროს ვნახეთ.


მიმაჩნია, რომ ბაზელ 3-ის ჩარჩოზე დაფუძნებული კაპიტალის ადეკვატურობის მოთხოვნების დებულების ძირითადი ცვლილება ასევე უკავშირდება საცალო მოთხოვნების კლასში ურთიერთდაკავშირებულ მსესხებელთა ჯგუფის რისკის პოზიციის თანხის ლიმიტის 350,000 ლარიდან 2 მილიონ ლარამდე ზრდას. აღნიშნული ლიმიტის ზრდა კომერციულ ბანკებს საშუალებას მისცემს მიკრო, მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის გაცემული სესხები ჩაირთონ საცალო მოთხოვნების კლასში, რაც აღნიშნულ სესხებზე დაკრედიტების საზედამხედველო ტვირთის შემსუბუქებას ნიშნავს. შესაბამისად, მოცემული ცვლილება ხელს შეუწყობს მიკრო, მცირე და საშუალო სეგმენტის დაფინანსების ხელმისაწვდომობას. კაპიტალის ადეკვატურობის დებულებაში შეტანილი ცვლილებები, ასევე, მოიცავს ფიზიკური პირის მიერ დაფინანსებული ინსტრუმენტების საზედამხედველო კაპიტალში ჩართვის მინიმალურ მოთხოვნებს. კერძოდ, ცვლილებების თანახმად, არსებული მინიმალური მოთხოვნა 250,000 ლარიდან 1 მლნ ლარამდე გაიზარდა. აღნიშნული ცვლილება მომხმარებელთა და ინვესტორთა ინტერესების მაქსიმალურ დაცვას ისახავს მიზნად.


ამასთანავე, გრძელვადიანი ლიკვიდობის რეგულირების გასაუმჯობესებლად, მომდევნო წლიდან იგეგმება წმინდა სტაბილური დაფინანსების კოეფიციენტის (NSFR) შემუშავება. მისი დანერგვის შემდგომ გაუქმდება ლიკვიდობის არსებული მოთხოვნა (მოკლევადიანი ვალდებულებების 30%) და ის მხოლოდ მონიტორინგის მიზნით იქნება გამოყენებული.


სიახლეები მსგავს თემაზე

საბანკო სექტორის ნაწილი იწონებს სავალუტო რისკების დაზღვევისთვის მთავრობის გადადგმულ ნაბიჯს

ვითიბი ბანკის გენერალური დირექტორი არჩილ კონცელიძე აცხადებს, რომ ე.წ. ლარიზაციის გეგმის ბოლომდე მიყვანა ერთგვარი გამარჯვება იქნება. 

"სასამართლო ავალდებულებს სახელმწიფოს პირდაპირ შეზღუდოს რელიგიური თაყვანისცემის საგნებისადმი პროვოკაციული ფორმით თავდასხმა"

გენერალური პროკურორის ყოფილი მოადგილე ლაშა ნაცვლიშვილი სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა სასამართლოს გადაწყვეტილებიდან იმ ამონარიდს ავრცელებს, რომელიც სახელმწიფოს მორწმუნეების რელიგიური გრძნობების დაცვას ავალდებულებს.

დიმიტრი ქუმსიშვილი: საქართველოში მასპინძლობის ბიზნესის სექტორში მსოფლიო დონის კონკურსი ჩატარდება

საქართველოში ახლო მომავალში სასტუმრო და მომსახურების ბიზნესში საერთაშორისო კლასის კონკურსი ჩატარდება, - ეს განცხადება დღეს საქართველო, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა ტექნოპარკში გამართულ ღონისძიებაზე გააკეთა. 

დიმიტრი ქუმსიშვილი: სახელმწიფო სტარტაპებს შესაძლებლობას მისცემს, რომ რეალურად მოხდეს მათი იდეების განვითარება

საქართველოს პირველმა ვიცე პრემიერმა, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა დიმიტრი ქუმსიშვილმა ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტოს თანადაფინანსების გრანტების პროგრამის გამარჯვებულებს წარმატება მიულოცა.

მამუკა ბახტაძე: ჩვენ მიერ ინიცირებული პრინციპები მნიშვნელოვნად დაგვეხმარება ჭარბვალიანობის პრობლემის აღმოფხვრასა და ინკლუზიური ეკონომიკური ზრდის მიღწევაში 

ფინანსთა მინისტრმა, მამუკა ბახტაძემ Facebook-ის პირად გვერდზე მთავრობის სხდომაზე წარდგენილი ახალი საკანონმდებლო ინიციატივები შეაფასა.  

გაერომ შოთა რუსთაველის 850 წლის იუბილესთან დაკავშირებით საფოსტო მარკა გამოსცა

გაეროს საქართველოს პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკის 100 წლისთავისადმი მიძღვნილ საზეიმო ღონისძიებაზე გაეროს საფოსტო ადმინისტრაციის მიერ გამოცემული შოთა რუსთაველის საიუბილეო მარკის პრეზენტაცია გაიმართა.

გამარჯვებული სტარტაპები ცნობილია

ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტოს თანადაფინანსების გრანტების პროგრამის გამარჯვებული სტარტაპები ცნობილია.

მერაბ ჯანიაშვილი - ფინანსთა მინისტრის ინიციატივა სამართლიანობის პრინციპზეა დაფუძნებული

ფინანსთა მინისტრის მამუკა ბახტაძის ინიციატივას, რომელიც ჭარბვალიანობასთან დაკავშირებულ ცვილებების პროექტს ეხება ეკონომიკის ანალიტიკოსი მერაბ ჯანიაშვილი აფასებს.

"რუსთავი 2-ის" მიმართ საპატრიარქოს მიერ გამოცხადებულ ბოიკოტზე ქარტიის საბჭოს განცხადებას ავრცელებს

"რუსთავი 2-ის" მიმართ საპატრიარქოს მიერ გამოცხადებული ბოიკოტის შესახებ ქარტიის საბჭოს მიერ გავრცელებულ განცხადებას უცვლელად გთავაზობთ:

რაბათის ციხეში საქართველოს პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკის 100 წლის იუბილე საზეიმოდ აღინიშნება

26 მაისს, საქართველოს საგარეო სამინისტროს ეგიდით, სამცხე-ჯავახეთში, რაბათის ციხეში საქართველოს პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკის100 წლის იუბილისა და დამოუკიდებლობის დღისადმი მიძღვნილი საზეიმო ღონისძიებები ჩატარდება.

ევროკომისიის პრეზიდენტი ჟან-კლოდ იუნკერი უკვე საქართველოშია

ევროკომისიის პრეზიდენტი ჟან-კლოდ იუნკერი უკვე საქართველოშია. იუნკერი ქვეყანას პრემიერ-მინისტრის გიორგი კვირიკაშვილის მოწვევით, საქართველოს პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკის 100 წლის საიუბილეო თარიღთან დაკავშირებით ეწვია. 

ხორავას ქუჩაზე მომხდარი მკვლელობის საქმეზე სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნა განიხილეს

ხორავას ქუჩაზე მომხდარი მკვლელობის საქმეზე ერთ ერთი ბრალდებულის უფლებადამცველის მიერ წარმოდგენილი სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნა განიხილეს.

ზუგდიდის მერი ბიზნესმენებს "რუსთავი 2"-ისთვის ბოიკოტის გამოცხადებისკენ მოუწოდებს

ზუგდიდის მერმა ლაშა გოგიამ, ტელეკომპანია "რუსთავი 2"-თან დაკავშირებით საკუთარი მოსაზრება "ფეისბუქის" საკუთარ გვერდზე დააფიქსირა.

ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტში დამოუკიდებლობის დღის აღსანიშნავად ემზადებიან

საქართველო პირველი რესპუბლიკის დაარსებიდან 100 წლის იუბილეს აღნიშნავს. ღონისძიებები წლის განმავლობაში მთელ საქართველოს მოიცავს.

საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი საქართველოს ეწვევა

საფრანგეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრი ჟან-ივ ლე დრიანი 25-26 მაისს საქართველოს ეწვევა.

პროექტ „ეკოლოგიკის“ მეორე ეტაპზე ზესტაფონის მე-2 საჯარო სკოლამ გაიმარჯვა

ზესტაფონის სპორტის სასახლეში სასკოლო პროექტ „ეკოლოგიკის“ მეორე ეტაპი დასრულდა. პროექტი „ჯორჯიან მანგანეზის“ ორგანიზებით მიმდინარეობდა და ზესტაფონისა და ჭიათურის საჯარო სკოლის მოსწავლეები მონაწილეობდნენ.

კომერციული ბანკების აქტივების მდგომარეობა

2018 წლის პირველი მაისის მდგომარეობით, საქართველოს საბანკო სექტორი 16 კომერციული ბანკითაა წარმოდგენილი; მათ შორის 15 - საწესდებო კაპიტალში უცხოური კაპიტალის მონაწილეობით.

დალია გრიბაუსკაიტე კვირიკაშვილს: გვიხარია, რომ ვართ თქვენთან და თქვენთვის, ნატოსა და ევროკავშირში ინტეგრაციის გზაზე

საქართველო არის თანამედროვე, ძალიან სწრაფად განვითარებადი სახელმწიფო და ჩვენ ძალიან მოხარულნი ვართ, რომ ვართ თქვენთან და თქვენთვის, ნატოსა და ევროკავშირში ინტეგრაციის გზაზე.

კომერციული ბანკების საკრედიტო დაბანდების მოცულობა აპრილში წინა თვესთან შედარებით, 478.0 მლნ ლარით გაიზარდა

კომერციული ბანკების საკრედიტო დაბანდების მოცულობა (არარეზიდენტებზე გაცემული სესხების ჩათვლით), 2018 წლის აპრილში წინა თვესთან შედარებით 478.0 მლნ ლარით გაიზარდა (გაცვლითი კურსის ეფექტის გარეშე 1.1 პროცენტით გაიზარდა).

არასაბანკო დეპოზიტების მოცულობამ 2018 წლის პირველი მაისისათვის 19.9 მლრდ ლარი შეადგინა

საბანკო სექტორში განთავსებული არასაბანკო დეპოზიტების მოცულობამ 2018 წლის პირველი მაისისათვის 19.9 მლრდ ლარი შეადგინა.

კენკროვანი კულტურების გაშენებისთვის მთავრობამ ახალი ქვეკომპონენტი დაამტკიცა

სახელმწიფო პროექტში „დანერგე მომავალი“ ცვლილებები შევიდა.

კიევში ქართული ხალხური ცეკვისა და სიმღერის ანსამბლის კონცერტი გაიმართა

კიევის ნაციონალური ავიაციური უნივერსიტეტის კულტურისა და ხელოვნების ცენტრში, ქართული კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრის ორგანიზებით,  ქართული ხალხური ცეკვისა და სიმღერის ანსამბლის „იბერიას“ კონცერტი გაიმართა.