ექსპერტის აზრით, საბანკო სექტორში მიმდინარე რეფორმა 10-15 წლის ტენდენციებს განსაზღვრავს

ეკონომიკურ რეფორმებსა და საბანკო კანონმდებლობაში ცვლილებებზე „პირველი“ გთავაზობთ ინტერვიუს საქართველოს ბანკების ასოციაციის დირექტორთან, „ბაზელი 3“-ის ჯგუფის ხელმძღვანელთან, პროფესორ გიორგი ცუცქირიძესთან.

პირWელი: ეროვნული ბანკი აპირებს ახალი მიდგომების დანერგვას კომერციული ბანკებისთვის კაპიტალის ადეკვატურობის მოთხოვნებთან დაკავშირებით, რომლებიც კაპიტალის ბუფერების განსაზღვრასა და დანერგვის საკითხებს მოიცავს, ექსპერტების ნაწილის აზრით, ამან შეიძლება საბანკო კაპიტალი და, შესაბამისად, კრედიტებიც გააძვიროს. 


გიორგი ცუცქირიძე: დღეს საბანკო სექტორში მიმდინარეობს უმნიშვნელოვანესი რეფორმა, რაც უახლოესი 10-15 წლის ტენდენციებს განსაზღვრავს და რომელიც რისკების მიტიგაციას, საკრედიტო რესურსებზე ხელმისაწვდომობის ზრდასა და ვადიანობის დაგრძელების ამოცანას ემსახურება, რაც, საბოლოო ჯამში, ეკონომიკის სწრაფი ზრდის ბაზისურ ელემენტად უნდა იქცეს. ზოგადად, ეს რეფორმა რამდენიმე ბაზისურ მიმართულებად შეიძლება ჩამოვაყალიბოთ: ბაზელი 3-ის მეტრიკაზე გადასვლა, მოქმედი კანონმდებლობის კონსოლიდირებული ზედამხედველობის პრინციპებზე გადასვლა (საბანკო ჯგუფის მცნების შემოღება, რომელიც უკავშირდება ეგრეთ წოდებულ, კონსოლიდირებულ ზედამხედველობასთან დაკავშირებული პრინციპების დანერგვას), მომხმარებელთა უფლებების დაცვის ახალი ინსტრუქციის შემოღება, არასაბანკო საკრედიტო დაწესებულებებისთვის ზედამხედველობის მოთხოვნების დაწესება და, რაც მთავარია, ლარიზაციის სტრატეგიაზე გადასვლა.


აღსანიშნავია, რომ საბანკო სექტორში მიმდინარე რეფორმა, რომელიც 2 წლის წინათ დაიწყო, თავსებადია საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და მსოფლიო ბანკის 2014 წლის ერთობლივი მისიის ფარგლებში განხორციელებული „ფინანსური სექტორის შეფასების პროგრამის“ (FSAP) რეკომენდაციებისა და საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შეთანხმებით განსაზღვრულ დირექტივებთან. ზოგადად, თუ პილარ 1 ითვალისწინებს კაპიტალის საბაზისო მოთხოვნებს, პილარ 2-ში გაითვალისწინება ყველა ის რისკი, რომელიც პირველ პილარში ან საერთოდ არ მოხვდა, ან არასაკმარისად არის გათვალისწინებული.


ნიშანდობლივია, რომ რეფორმა მიმდინარეობს საბანკო სექტორთან აქტიური კომუნიკაციის და განხილვის პროცესში და ეფუძნება საზედამხედველო განხილვისა და შეფასების პროცესს, რომლის შედეგად განისაზღვრება ცალკეული ბანკის წინაშე არსებულ რისკებზე მორგებული მინიმალური კაპიტალის დამატებითი მოთხოვნა და რაც ძალზე მნიშვნელოვანია, რადგან ვალდებულებებისა და საკრედიტო პორტფელის სიდიდე და მათი ხარისხი, სისტემური და შედარებით მცირე კაპიტალის მქონე ბანკებისთვის ხშირად განსხვავებულ მიდგომებს საჭიროებს.


თვალსაჩინოებისათვის აღვნიშნავ, რომ დღეს არსებული დაანგარიშებით საზედამხედველო კაპიტალის კოეფიციენტი, პირველადი და მეორადი კაპიტალის მიხედვით (Tier1+Tier2) არის 10.5% (კონსერვაციის ბუფერი დღეს მოქმედი ჩარჩოს მიხედვით ძირითადი პირველადი კაპიტალის მოთხოვნებშია ინტეგრირებული და მოხდება მისი გამოცალკევება). ხოლო ბაზელი 3-ის მიხევით იქნება 8%, ოღონდ დაემატება 3 ძირითადი ბუფერი: სისტემურობის ბუფერი 0-2.5%, კონსერვაციის ბუფერი - 2.5%, კონტრციკლური ბუფერი - 0-2.5%. გარდა ამისა, როგორც აღვნიშნე, პილარ 2-ის ფარგლებში დამატებით შემოდის არაჰეჯირებული სავალუტო საკრედიტო რისკის ბუფერი, კონცენტრაციის ბუფერი (თუ რისკის პოზიცია დეფოლტშია და დამატებითი კაპიტალი მოეთხოვება, იქვითება, რათა არ მოხდეს ერთი და იგივე რისკზე კაპიტალის ორჯერ მოთხოვნა), სტრეს ტესტების ბუფერი, რომელიც განსაზღვრულია ბანკის დეფოლტისგან დასაცავად და წმინდა GRAPE (რისკის შეფასების საერთო პროგრამის) ბუფერი, რომელიც განისაზღვრება საზედამხედველო პროცესის შედეგად და  წარმოადგენს პილარ 2-ის დანამატის ნაწილს იმ შემთხვევაში, თუ რომელიმე მატერიალური რისკი ვერ მოხვდა ზემოაღნიშნულ ბუფერებში.


ჩვენი აზრით, ბაზელის მეტრიკაზე გადასვლა და, რაც არანაკლებ მნიშვნელოვანია, ბაზელთან თავსებადი საზედამხედველო ბუფერების შექმნა მოითხოვს იმ სახის დამატებითი ბუფერების შექმნას, რომლებიც, ერთი მხრივ, მიმართული იქნება რისკების შემდგომი მიტიგაციისაკენ და მეორე მხრივ ლარიზაციის ხელშემწყობი სტრატეგიისკენ (მაგ. არაჰეჯირებული სავალუტო საკრედიტო რისკის ბუფერი), რასაც ასევე აქვს ძალზე დიდ მნიშვნელობა, რადგან ლარიზაციის მთავარი ამოცანა არა უბრალოდ საკრედიტო პორტფელის ლარში ზრდაა, არამედ ბანკებს გაუჩნდეთ შესაძლებლობა გრძელვადიანი სალარე რესურსებით მოახდინონ ბიზნეს დაკრედიტების სტიმულირება, პირველ რიგში მცირე და საშუალო ბიზნესის მხარდაჭერის კუთხით. თავის მხრივ, შედარებით გრძელვადიან და იაფ სალარე რესურსებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდა პირდაპირ აისახება ეკონომიკის ზრდაზე.


როგორც აღვნიშნე, ამ კუთხით აქტიური კონსულტირების პოლიტიკა მიმდინარეობს ეროვნულ ბანკთან, რათა ბაზელი 3-ის ახალ მეტრიკაზე გადასვლა იყოს მაქსიმალურად რბილი, და დროში იმდენად თავსებადი, რომ აღნიშნულმა ცვლილებებმა საერთო ჯამში არ გააძვიროს საბანკო კაპიტალის ღირებულება და ხელი შეუწყოს ინვესტიციების თავსებად შემოდინებას საბანკო სექტორში, რასაც მომავალი წლების ფინანსური სტაბილიზაციის კუთხით მნიშვნელოვანი დატვირთვა ექნება.


პირWელი: ეროვნული ბანკი ახალი მიდგომების დანერგვას აპირებს მოსახლეობის ჭარბვალიანობის შესამცირებლად, რაც, ზოგიერთი კვლევის მიხედვით, განკარგვადი შემოსავლის 65%-საც კი აღემატება და სერიოზულ სოციალურ რისკებს შეიცავს, და რაც სავალუტო ფონდის მოხსენებებშიც არის აღნიშნული. როგორ იმოქმედებს ეს შეზღუდვები საბანკო სექტორზე?


გიორგი ცუცქირიძე: მიმაჩნია, რომ ჭარბვალიანობა მართლა შეიძლება იქცეს სერიოზულ სოციალურ პრობლემად და არამხოლოდ სოციალურ, რადგან, თუ განკარგვადი შემოსავლის მნიშვნელოვანი ნაწილი საბანკო სესხების მომსახურებაზე წავა, ის ნეგატიურად აისახება შიდა მოხმარებაზე და, შესაბამისად, ეკონომიკურ ზრდაზე. თუმცა, სამართლიანობა მოითხოვს აღინიშნოს, რომ საბანკო სექტორი უკვე გადადის სესხისა და წმინდა შემოსავლის პრინციპზე, ბანკები სესხის გაცემისას, გარდა სალომბრდე სესხებისა, ფიზიკური პირის განკარგვადი შემოსავლის მიხედვით ახდენენ, ხოლო საკრედიტო ისტორიას საკრედიტო ბიუროს მონაცემთა ბაზაში ამოწმებენ: რამდენი სესხი აქვს აღებული, რა მოცულობისაა არსებული საკრედიტო დავალიანება, როგორია ვადაგადაცილებები, არის თუ არა პრობლემურ მსესხებელთა სიაში, როგორია მისი საკრედიტო ქულა და ა.შ.


მაგრამ პრობლემა ისაა, რომ ამ მონაცემებში არ არის ასახული კერძო პირებისგან, იგივე „კერძო იპოთეკარებისგან“ აღებული სესხები და, ზოგადად, ჭარბვალიანობის გამომწვევი ფაქტორი დიდწილად სწორედ ეს არის. რაც შეეხება ახალ წესს, ის  "კომერციული ბანკების მიერ აქტივების კლასიფიკაციისა და შესაძლო დანაკარგების რეზერვების შექმნისა და გამოყენების წესშია" უკვე ასახული. კერძოდ, ფიზიკურ პირებზე გაცემული და სტანდარტულად კლასიფიცირებული სესხებისათვის, განისაზღვრა "სესხის მომსახურებისა" და "სესხის უზრუნველყოფის" კოეფიციენტების მინიმალური მოთხოვნები. განახლებული წესით განსაზღვრული ლიმიტების დარღვევის შემთხვევაში მკვეთრად გაიზრდება საზედამხედველო ტვირთი კომერციული ბანკებისთვის კაპიტალის ადეკვატურობის მოთხოვნების კუთხით. კერძოდ, ბანკებს მოუწევთ თითოეული ამ სახის სესხის რეკლასიფიცირება  სტანდარტულიდან არასტანდარტულში, რაც დამატებით სესხების შესაძლო დანაკარგებზე რეზერვების შექმნას მოითხოვს.


აღნიშნული მიდგომა, არა იმდენად კომერციული ბანკებისთვის, არამედ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებისთვის იქნება მნიშვნელოვანი, რაც შეამცირებს შემოსავლის დადასტურების გარეშე საცალო სესხების გაცემის მოტივაციას და შესაბამისად, გააუმჯობესებს კომერციული ბანკების და მისო-ების საკრედიტო პორტფელების ხარისხს და კიდევ უფრო მეტად წაახალისებს სოციალური პასუხისმგებლობის მქონე საკრედიტო ურთიერთობებს. 


აქვე მსურს აღვნიშნო, რომ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებს სერიოზული მუშაობა მართებთ რისკების მართვის კუთხით, როგორც სარეიტინგო სისტემებზე აგებული რისკ-მოდელების, ასევე, ზოგადად, ბიზნეს მოდელის შემუშავების კუთხით.


პირWელი: ბაზელი 3-ის ახალ მეტრიკაზე გადასვლა ლარიზაციის დაწყებული პროცესის გაძლიერებას და მის შეუქცევადობას რამდენად შეუწყობს  ხელს?


გიორგი ცუცქირიძე: როგორც უკვე აღვნიშნე, შემოდის დამატებითი ბუფერის სახით, არაჰეჯირებული სავალუტო საკრედიტო რისკის ბუფერი, რომელიც მაკროპრუდენციულ ბუფერს წარმოადგენს როგორც რისკების თვალსაზრისით, ასევე ლარიზაციის პროცესის წამახალისებელ ინსტრუმენტადაც უნდა განვიხილოთ.


დამატებით, უცხოური ვალუტით ლიკვიდობის რისკის შესამცირებლად და ვალდებულებების ვადიანობის დაგრძელების წახალისებისთვის, იგეგმება ბანკების მიერ გამოშვებული გრძელვადიანი სადეპოზიტო სერტიფიკატებისთვის მინიმალურ სარეზერვო მოთხოვნებში გარკვეული შეღავათების დაწესება. აღნიშნული სადეპოზიტო სერტიფიკატები გამოუთხოვადი ხასიათისაა, რამაც ფინანსური სტრესის დროს უნდა შეამციროს ვალდებულებების მყისიერი გადინება, რაც, თუნდაც, 2008 წლის კრიზისის დროს ვნახეთ.


მიმაჩნია, რომ ბაზელ 3-ის ჩარჩოზე დაფუძნებული კაპიტალის ადეკვატურობის მოთხოვნების დებულების ძირითადი ცვლილება ასევე უკავშირდება საცალო მოთხოვნების კლასში ურთიერთდაკავშირებულ მსესხებელთა ჯგუფის რისკის პოზიციის თანხის ლიმიტის 350,000 ლარიდან 2 მილიონ ლარამდე ზრდას. აღნიშნული ლიმიტის ზრდა კომერციულ ბანკებს საშუალებას მისცემს მიკრო, მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის გაცემული სესხები ჩაირთონ საცალო მოთხოვნების კლასში, რაც აღნიშნულ სესხებზე დაკრედიტების საზედამხედველო ტვირთის შემსუბუქებას ნიშნავს. შესაბამისად, მოცემული ცვლილება ხელს შეუწყობს მიკრო, მცირე და საშუალო სეგმენტის დაფინანსების ხელმისაწვდომობას. კაპიტალის ადეკვატურობის დებულებაში შეტანილი ცვლილებები, ასევე, მოიცავს ფიზიკური პირის მიერ დაფინანსებული ინსტრუმენტების საზედამხედველო კაპიტალში ჩართვის მინიმალურ მოთხოვნებს. კერძოდ, ცვლილებების თანახმად, არსებული მინიმალური მოთხოვნა 250,000 ლარიდან 1 მლნ ლარამდე გაიზარდა. აღნიშნული ცვლილება მომხმარებელთა და ინვესტორთა ინტერესების მაქსიმალურ დაცვას ისახავს მიზნად.


ამასთანავე, გრძელვადიანი ლიკვიდობის რეგულირების გასაუმჯობესებლად, მომდევნო წლიდან იგეგმება წმინდა სტაბილური დაფინანსების კოეფიციენტის (NSFR) შემუშავება. მისი დანერგვის შემდგომ გაუქმდება ლიკვიდობის არსებული მოთხოვნა (მოკლევადიანი ვალდებულებების 30%) და ის მხოლოდ მონიტორინგის მიზნით იქნება გამოყენებული.


სიახლეები მსგავს თემაზე

საბანკო სექტორის ნაწილი იწონებს სავალუტო რისკების დაზღვევისთვის მთავრობის გადადგმულ ნაბიჯს

ვითიბი ბანკის გენერალური დირექტორი არჩილ კონცელიძე აცხადებს, რომ ე.წ. ლარიზაციის გეგმის ბოლომდე მიყვანა ერთგვარი გამარჯვება იქნება. 

ჯვარი-უშგულის მონაკვეთზე მისაბმელიანი ტრანსპორტის მოძრაობა აკრძალულია

საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს, საავტომობილო გზების დეპარტამენტის ინფორმაციით, თოვლისა და ლიპყინულის გამო, ჯვარი-უშგულის მონაკვეთზე მისაბმელიანი ტრანსპორტის მოძრაობა აკრძალულია.

მდინარაძე: როგორც კი „ნაციონალურმა მოძრაობამ“ ინტერპელაციის წესით მიმართა პრემიერს, გაძლიერდა მათი საინფორმაციო საშუალებების მხარდაჭერა, რომ დაინგრა ქვეყანა

„შემთხვევითი არ არის, რომ როგორც კი „ნაციონალურმა მოძრაობამ“ ინტერპელაციის წესით მიმართა პრემიერ-მინისტრს, იმ წუთიდან გაძლიერდა მათი საინფორმაციო საშუალებების მიერ მხარდაჭერა, რომ დაინგრა ქვეყანა“.

მეტეოროლოგებმა პროფესიული დღე აღნიშნეს

გარემოს ეროვნული სააგენტოს უფროსმა ანდრო ასლანიშვილმა ჰიდრომეტეოროლოგებს პროფესიული დღე მიულოცა.

შსს-მ მაღაზია „სმაილის“ ქურდობის ფაქტი გახსნა

შინაგან საქმეთა სამინისტროს ისანი-სამგორის სამმართველოს თანამშრომლებმა, ჩატარებული ოპერატიულ და საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, ქურდობის ბრალდებით 2004 წელს დაბადებული გ.ვ. და 2002 წელს დაბადებული ლ.ა. ქურდობაში ამხილეს.

საქართველოს საპატრიარქოს განცხადება

საქართველოს საპატრიარქო ახალ ზელანდიაში, მეჩეთზე განხორციელებული თავდასხმის გამო, მწუხარებას გამოთქვამს. აღნიშნულთან დაკავშირებით საპატრიარქო განცხადებას ავრცელებს.

ბათუმში გარდაცვლილი ახალგაზრდა ქალის ახლობლები საავადმყოფოსთან აქციას აგრძელებენ

ბათუმში, 2 დღის წინ გარდაცვლილი მელანო ფუტკარაძის ახლობლები, რეფერალურ საავადმყოფოსთან აქციებს აგრძელებენ.

გუდაური-კობის მონაკვეთზე მისაბმელიანი ტრანსპორტის მოძრაობა აკრძალულია

საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს, საავტომობილო გზების დეპარტამენტის ინფორმაციით, გუდაური-კობის მონაკვეთზე მისაბმელიანი ტრანსპორტის მოძრაობა აკრძალულია.

გიგანტური კუ სასტუმრო „პარაგრაფის“ საკარანტინო აუზში მოათავსეს

ხმელთაშუა ზღვიდან, შავი ზღვის აკვატორიაში, ფოთის სანაპირო ზოლში გადაშენების პირას მყოფი გიგანტური კუს სახეობა (კარეტაკარეტა) შემოვიდა. აღნიშნულ ფაქტს გარემოს ეროვნულ სააგენტოში ადასტურებენ.

ფოთში გიგანტური კუ იპოვეს

ფოთში, ნაბადის უბანში, გიგანტური კუ ერთ-ერთმა ადგილობრივმა ზღვის სანაპიროზე გამორიყული ნახა.

 

მიხეილ ბატიაშვილი დუბაიში ლადო აფხაზავას საგულშემატკივროდ ჩავიდა

საქართველოს განათლების მინისტრი მიხეილ ბატიაშვილი დუბაიში მასწავლებელთა გლობალური ჯილდოს ფინალურ დაჯილდოებაზე ლადო აფხაზავას საგულშემატკივროდ ჩავიდა.

საქართველოს ნაკრები შვეიცარიასთან დამარცხდა

საქართველო-შვეიცარიის დაპირისპირება თბილისის „დინამო არენაზე" ცოტახნის წინ დასრულდა. ქართველი ფეხბურთელები შვეიცარიის ნაკრებთან ანგარიშით 2:0 დამარცხდნენ. 

პირველ ოლიმპიურ ჩემპიონს საქართველოდან, რაფაელ ჩიმიშკიანს 90 წელი შეუსრულდა

90 წლის იუბილე რაფაელ ჩიმიშკიანს პირადად მიულოცეს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრის პირველმა მოადგილემ მიხეილ გიორგაძემ და მოადგილე შალვა გოგოლაძემ.

იურიდიული პირების მიერ დენის, წყლისა და გაზის მოხმარების დარღვევაზე 15 000 ჯარიმა, შესაძლოა, გააუქმდეს

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 7 მარტის გადაწყვეტილებით, საქართველოს პარლამენტის მიმართ, ორგანიზაცია „ახალგაზრდა ადვოკატების“ კონსტიტუციური სარჩელი №1344 არსებითი განხილვისთვის იქნა მიღებული.

ზუგდიდის სოფელში დაკარგულ ქალს ეძებენ

ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ რუხში ოჯახი დაკარგულ 83 წლის ქალს, თალიკო პატარაიას ეძებს. მეზობლების ინფორმაციით, ის სახლიდან გუშინ, დაახლოებით, 16:00 საათზე გავიდა და მას შემდეგ არ დაბრუნებულა.

ლადო აფხაზავას სახალისო პრეზენტაცია დუბაიში (ვიდეო)

პედაგოგმა, ლადო აფხაზავამ დუბაიში, „განათლებისა და უნარების გლობალური ფორუმის“ ფარგლებში გამართულ ღონისძიებაზე პრეზენტაცია გამართა. ვიდეომასალას დუბაიდან 1TV ავრცელებს.

ტალინში ნიკო ფიროსმანის ნახატების გამოფენა გაიხსნა

ესტონეთში, ტალინის მიკკელის მუზეუმში გამოჩენილი ქართველი მხატვრის, ნიკო ფიროსმანის ნამუშევრების გამოფენა - „ფიროსმანი - მარტოხელა გენიოსის სამყარო" გაიხსნა. 

გიორგი შენგელია ზუგდიდის მერობის კანდიდატად განიხილება

ზუგდიდის მერის პირველი მოადგილე გიორგი შენგელია ადასტურებს, რომ მას მმართველი პარტია მერობის ერთ-ერთ კანდიდატად განიხილავს. მისი ინფორმაციით, გადაწყვეტილებას "ქართული ოცნება" მომავალი კვირის დასაწყისში მიიღებს.

ბერლინში ქართულ-გერმანული შერეული კომისიის მეექვსე სხდომა გაიმართა

ბერლინში, კულტურის სფეროშიქართულ-გერმანული შერეული კომისიის მეექვსე სხდომა გაიმართა.

ავარია თბილისში - ერთმანეთს ხუთი ავტომობილი შეეჯახა

თბილისში, „ვეფხი და მოყმის“ ძეგლთან ავარია მოხდა. ერთმანეთს ხუთი ავტომობილი შეეჯახა. ავარიის შედეგად ახალგაზრდა კაცი დაშავდა, რომელიც საავადმყოფოშია გადაყვანილი.

ბათუმში გარდაცვლილი პაციენტის ოჯახი საავადმყოფოსთან აქციას მართავს

ბათუმში გარდაცვლილი 29 წლის ქალის ოჯახი რეფერალურ საავადმყოფოსთან აქციას მართავს. 
 

სოფიო ქაცარავა: საქართველო წელს ნატო-ს განსაკუთრებული ყურადღების ქვეშ ექცევა, რასაც გენერალური მდივნის ვიზიტი ადასტურებს

საქართველო წელს განსაკუთრებული ყურადღების ქვეშ ექცევა ალიანსის მხრიდან, - ასე ეხმაურება პარლამენტის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე, სოფიო ქაცარავა ნატოს გენერალური მდივნის საქართველოში ხვალ დაგეგმილ ვიზიტს.